به گزارش پایگاه خبری علم و فناوری از زنجان؛ پارک علم و فناوری دانشگاه نهادی است که مأموریت اصلی آن ایجاد پیوند میان دانش نظری دانشگاه‌ها و نیازهای واقعی جامعه است. اگر بخواهیم این مجموعه را برای فردی معرفی کنیم که نه صنعتگر است و نه دانشجو، ساده‌ترین تعریف آن چنین خواهد بود: جایی که ایده‌های علمی به زبان ساده، به راه‌حل‌های عملی برای زندگی و کسب‌وکار تبدیل می‌شوند و از این مسیر به رشد و توسعه جامعه کمک می‌کنند. چنین تعریفی نشان می‌دهد که پارک علم و فناوری صرفاً یک ساختمان یا مجموعه اداری نیست، بلکه یک اکوسیستم پویا برای تبدیل علم به ثروت و خدمت است.

در واقع پارک علم و فناوری، حلقه واسط میان دانشگاه، صنعت و بازار به شمار می‌رود؛ مکانی که تلاش می‌کند تحقیقات علمی را از فضای محدود آزمایشگاه‌ها خارج کرده و آن‌ها را به محصولات و خدمات قابل استفاده برای مردم تبدیل کند. تجربه بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته نشان داده است که بدون وجود چنین ساختارهایی، دستاوردهای علمی دانشگاه‌ها معمولاً در قفسه کتابخانه‌ها باقی می‌ماند و به مرحله اجرا نمی‌رسد. پارک‌های علم و فناوری دقیقاً برای پر کردن همین خلأ شکل گرفته‌اند تا مسیر حرکت دانش به سمت اقتصاد هموار شود.
در این مسیر، مجموعه‌ای از مکانیسم‌های پشتیبان در پارک طراحی شده است تا یک ایده خام دانشجویی بتواند به یک شرکت واقعی تبدیل شود. نخستین گام، شناسایی و پذیرش اولیه ایده‌هاست؛ فرآیندی که طی آن طرح‌های دارای قابلیت رشد و تجاری‌سازی انتخاب می‌شوند. پس از آن مرحله منتورینگ تخصصی آغاز می‌شود؛ مرحله‌ای که در آن متخصصان حوزه‌های مختلف کسب‌وکار، فناوری، حقوقی و بازاریابی به صاحبان ایده کمک می‌کنند تا طرح خود را به‌صورت حرفه‌ای و هدفمند پرورش دهند.

آموزش‌های مدیریتی و مهارت‌های کسب‌وکار، حمایت‌های حقوقی و ثبت مالکیت فکری، تأمین فضای کار، آزمایشگاه و تجهیزات، فراهم کردن امکان دسترسی به منابع مالی و تسهیلات، و همچنین ایجاد شبکه ارتباطی با صنعت و سرمایه‌گذاران از دیگر خدماتی است که پارک علم و فناوری در اختیار تیم‌های نوآور قرار می‌دهد. این زنجیره حمایتی باعث می‌شود یک ایده علمی به‌تدریج به محصول قابل عرضه در بازار تبدیل شده و در نهایت به شکل‌گیری یک شرکت دانش‌بنیان واقعی منجر شود؛ شرکتی که می‌تواند تولید داشته باشد، نیرو استخدام کند و به چرخ اقتصاد کشور کمک نماید.

فعالیت‌های پارک علم و فناوری تنها در حد برنامه و شعار باقی نمانده و نمونه‌های عملی متعددی از خروجی‌های موفق آن قابل مشاهده است. طی سال‌های اخیر شرکت‌های متنوعی در دل این مجموعه رشد کرده‌اند که هرکدام بخشی از مشکلات محلی و ملی را هدف قرار داده‌اند. برای نمونه، شرکت «یوشیتا» با طراحی و تولید کنتورهای هوشمند آب و گاز، گامی مهم در مدیریت بهینه مصرف انرژی برداشته و امکان نظارت دقیق‌تر بر منابع را فراهم کرده است. شرکت «پلیمر مانا طب» با تولید محصولات ضدعفونی‌کننده باکیفیت، به‌ویژه در سال‌های اخیر نقشی مؤثر در حوزه سلامت عمومی ایفا کرده است.

شرکت «آرا ژن ویرا ایرانیان» در زمینه تحقیقات ژنتیکی و مطالعات مرتبط با چندقلوزایی فعالیت می‌کند و دستاوردهای آن در حوزه کشاورزی و دامپروری کاربرد مستقیم دارد. همچنین مجموعه‌هایی مانند «فرتاک کنترل» و «پارس پرداز» در حوزه صنعت برق، اتوماسیون و اینترنت اشیا محصولاتی تولید کرده‌اند که نیازهای واقعی صنایع کشور را پاسخ می‌دهد.

این نمونه‌ها نشان می‌دهد که پارک علم و فناوری صرفاً محلی برای انجام تحقیقات دانشگاهی نیست، بلکه بستری عملی برای حل مسائل واقعی جامعه و صنعت است. هر محصولی که در این پارک به نتیجه می‌رسد، در حقیقت پاسخی است به یک نیاز مشخص در کشور؛ نیازی که پیش از این یا نادیده گرفته می‌شد یا با هزینه‌های سنگین از خارج تأمین می‌گردید.

یکی از انتقادهای رایج نسبت به فضای دانشگاهی، باقی ماندن همکاری‌ها در حد امضای تفاهم‌نامه‌های کاغذی است؛ تفاهم‌نامه‌هایی که اغلب خروجی عملی مشخصی ندارند. تجربه پارک علم و فناوری اما نشان داده است که می‌توان این روند را تغییر داد و همکاری واقعی میان دانشگاه و صنعت ایجاد کرد. برای تحقق این هدف، چند عامل کلیدی ضروری است: شناسایی دقیق مسئله واقعی صنعت، تعریف پروژه‌های کوچک و قابل اجرا، تعیین زمان‌بندی مشخص، معرفی مسئول مشخص در هر دو طرف، اعتمادسازی تدریجی و نقش‌آفرینی فعال پارک به‌عنوان واسطی بی‌طرف و حرفه‌ای میان دانشگاه و بازار. بدون وجود چنین سازوکاری، ارتباط دانشگاه و صنعت معمولاً به نتیجه ملموس ختم نخواهد شد.

یادداشت: عباسعلی زمانی  مسئول پارک علم و فناوری دانشگاه تحصیلات تکمیلی زنجان

لینک خبر:
 https://stnews.ir/short/erd73